MT Power Up

Hoe een Zwak Presterend Management Team Structureel 3 tot 5 Procent van je EBITDA Vernietigt

Er is een vorm van waardevernietiging die zelden de boardroom haalt. Niet omdat ze onbeduidend is, maar omdat ze zich verspreidt over honderden kleine beslissingen, uitgestelde gesprekken en procesafwijkingen die elk op zich onschuldig lijken. Toch tonen studies van McKinsey & Company (“Organizational Health: A Fast Track to Performance Improvement”, 2017) en Bain & Company (“Management Tools & Trends”, 2018) consistent aan dat organisaties tussen de vijftig en vijfhonderd medewerkers structureel drie tot vijf procent van hun EBITDA verliezen aan wat onderzoekers execution drag noemen: de cumulatieve kostenpost van gebrekkige uitvoering, onduidelijk beleid en zwak management.

Dat is geen afrondingsfout. Voor een organisatie met een EBITDA van twee miljoen euro betekent dit jaarlijks zestig- tot honderdduizend euro aan waarde die verdampt zonder dat iemand een bewuste fout heeft gemaakt.


De anatomie van stille waardevernietiging

Wat maakt dit fenomeen zo persistent? Het antwoord ligt in de aard van de verliezen zelf. Ze zijn diffuus, vertraagd en zelden direct toe te schrijven aan een specifieke beslissing of persoon.

Een vergadering die dertig minuten uitloopt kost op jaarbasis bij een management team van zes mensen tientallen uren aan collectieve capaciteit. Een onduidelijke beslissingsbevoegdheid leidt tot tweemaal uitgevoerd werk, vertraagde klantleveringen of intern politiek gedoe dat managers weken van hun aandacht kost.

Maar de twee grootste bronnen van stille waardevernietiging zijn tegelijkertijd de minst besproken.

De eerste is de systematische onderprestatie van verbeterprojecten en investeringsbeslissingen. Organisaties starten regelmatig projecten op basis van een businesscase die een duidelijk rendement belooft: een nieuw systeem dat de klanttevredenheid verhoogt, een reorganisatie die de doorlooptijden verkort, een marktuitbreiding die de omzet met twintig procent moet laten groeien. In de praktijk blijkt dat de meeste van deze projecten niet opleveren wat er is beloofd. KPMG toonde in haar Global Project Management Survey (2017) aan dat slechts 31 procent van de projecten binnen budget, tijdlijn én met de beoogde businesscaseresultaten wordt afgerond. De overige 69 procent levert minder op dan gepland, loopt uit of wordt voortijdig gestaakt. De kosten van dat gat tussen belofte en realiteit worden zelden expliciet gemaakt maar zijn in de meeste organisaties substantieel.

De tweede bron is even hardnekkig: efficiëntieproblemen die jaar na jaar worden gesignaleerd maar structureel onvoldoende worden aangepakt. In de meeste organisaties weet iedereen waar de inefficiënties zitten. De handmatige rapportages die drie dagen per maand kosten terwijl automatisering al jaren op de agenda staat. De afdeling die met twintig procent overcapaciteit draait omdat het reorganisatiegesprek te ongemakkelijk is. Het proces dat vijf goedkeuringsstappen kent terwijl twee voldoende zouden zijn. Deze inefficiënties zijn geen geheim. Ze worden benoemd in teamoverleggen, gesignaleerd in audits en terug gevonden in medewerkerstevredenheidsonderzoeken. Toch verdwijnen ze zelden. Niet omdat de oplossing complex is, maar omdat het management team de urgentie en de discipline mist om ze consequent te adresseren.

De bedrijfskundige Gary Hamel schreef in The Future of Management (Harvard Business Review Press, 2007) over wat hij management tax noemde: de onzichtbare overhead die organisaties betalen voor bureaucratie, onduidelijkheid en hiërarchische frictie. Wat hij niet expliciet benoemde maar wat in de praktijk even kostbaar is, is de inaction tax: de prijs die organisaties betalen voor het niet adresseren van problemen waarvan iedereen weet dat ze bestaan.


De rol van het management team

Hier ligt de kern van het vraagstuk. Waardevernietiging door gebrekkige executie, onderpresterende projecten en onopgeloste inefficiënties is zelden een operationeel probleem. Het is een leiderschapsprobleem. En meer specifiek: een management team probleem.

Het management team bepaalt de kaders waarbinnen de rest van de organisatie opereert. Wanneer die kaders onduidelijk zijn, vult de organisatie de ruimte op met improvisatie. Wanneer accountability ontbreekt, worden afwijkingen getolereerd die zich opstapelen. Wanneer het management team zelf niet als eenheid opereert maar als verzameling van afdelingsbelangen, verspreidt die fragmentatie zich naar beneden in de organisatie en worden projecten die domeinoverschrijdend zijn bij voorbaat al gedoemd tot underperformance.

Peter Drucker formuleerde het in The Effective Executive (Harper & Row, 1967): “Management is doing things right. Leadership is doing the right things.” Wat hij daarmee bedoelde, maar wat in de praktijk zelden als zodanig herkend wordt, is dat het verschil tussen beide precies de ruimte is waar waardevernietiging plaatsvindt. Organisaties die operationeel competent zijn maar strategisch onduidelijk, betalen een constante tol in de vorm van verkeerd geïnvesteerde energie en projecten die worden opgestart zonder het collectieve eigenaarschap dat nodig is voor succesvolle uitvoering.


Wat een management team concreet moet managen

De eerste verantwoordelijkheid van het management team is het creëren van strategische helderheid die tot op uitvoeringsniveau begrijpelijk is. Robert Kaplan en David Norton toonden in The Strategy-Focused Organization (Harvard Business School Press, 2001) aan dat minder dan vijf procent van de medewerkers de strategie van hun organisatie begrijpt. In die verwarring worden dagelijks beslissingen genomen die rationeel zijn vanuit het perspectief van de individuele medewerker maar suboptimaal vanuit het perspectief van de organisatie als geheel. Projecten die worden opgestart zonder dat de strategische prioriteit glashelder is, missen vanaf het begin de organisatorische energie die nodig is om de businesscase te realiseren. Dit is de directe link naar de Direction-dimensie van het 4D Framework: zonder gedeelde strategische richting die door iedereen begrepen en gedragen wordt, is executie structureel inefficiënt en zijn investeringen structureel onderpresterend.

De tweede verantwoordelijkheid is het installeren van een accountability-structuur die afwijkingen zichtbaar maakt voordat ze te groot zijn geworden. Dit geldt voor de dagelijkse operatie maar nog sterker voor projecten en verbeterinitiatieven. Een businesscase is geen garantie maar een belofte. Het management team dat projecten na goedkeuring niet actief monitort op de realisatie van de beoogde resultaten, ontvangt de kosten maar niet de baten. Verne Harnish beschreef in Scaling Up (Gazelles Inc., 2014) hoe effectieve organisaties werken met critical numbers: een beperkt aantal indicatoren die als vroegwaarschuwingssysteem fungeren voor zowel operationele als projectmatige executieproblemen. Het management team dat deze indicatoren wekelijks bespreekt en er consequenties aan verbindt, draint de stille waardevernietiging systematisch weg.

De derde verantwoordelijkheid raakt direct aan de efficiëntieproblemen die in de meeste organisaties sluimeren: het management team moet de cultuur creëren waarin ongemakkelijke waarheden bespreekbaar zijn en problemen worden aangepakt in plaats van omzeild. De meeste efficiëntieproblemen zijn geen technische vraagstukken. Ze zijn politieke vraagstukken. Ze worden niet opgelost omdat de oplossing iemands belang raakt, een lastig gesprek vereist of een investering vraagt waarvan de terugverdientijd buiten de planningshorizon valt. Een management team dat dit patroon herkent en doorbreekt, niet door harder te sturen maar door het goede voorbeeld te geven in directheid en daadkracht, installeert een organisatorische norm die zichzelf versterkt. De Delivery-dimensie van het 4D Framework gaat precies hierover: een management team dat waarmaakt wat het belooft en problemen adresseert in plaats van ze door te schuiven, installeert een cultuur van executie die de stille waardevernietiging structureel terugdringt.


Conclusie

De drie tot vijf procent EBITDA die organisaties structureel verliezen aan gebrekkige executie is geen onvermijdelijke belasting van zakendoen. Het is de optelsom van projecten die niet opleveren wat beloofd werd, inefficiënties die jaar na jaar worden doorgeschoven en een accountability-structuur die te zwak is om afwijkingen tijdig te corrigeren. Voor management teams die bereid zijn naar zichzelf te kijken als eerste oorzaak van dit patroon, is er substantiële waarde te heroveren.

De vraag is niet of dit in jouw organisatie speelt. De vraag is hoeveel het kost en of je bereid bent het te adresseren.


Gaby van Otterdijk, Co-Founder MT Power Up

MT Power Up,
Dé Management Team Specialist